Μια μέρα στα Μινωικά ανάκτορα

  

 

Τζιτζίκια στήσαν το χορό στης Μαργαρίτας τ' αλωνάκι

Μαζί τους και οι ποιητές. Ο Ρίτσος κι ο Ελύτης.

Πώς η αγάπη μπορεί να γίνει μεταδοτική

 

 

Η μινωική Θήρα

η τοιχογραφία της άνοιξης

Στη θέση Ακρωτήρι της Θήρας-Σαντορίνης υπήρχε μια προϊστορική πόλη του κυκλαδικού πολιτισμού, που όμως είχε επηρεαστεί πολύ από τον μινωικό πολιτισμό της Κρήτης. Η πόλη αυτή καταστράφηκε γύρω στο 1500 π.Χ. από μία μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου του νησιού. Οι ανασκαφές που άρχισαν το 1967 φανέρωσαν σε σχετικά πολύ καλή κατάσταση σπίτια, δρόμους, καθημερινά σκεύη και τοιχογραφίες.

 

Αυτό που εντυπωσιάζει είναι οι τοιχογραφίες, οι οποίες με έντονα και καθαρά χρώματα μας περιγράφουν πολύ ζωντανά τη ζωή των ανθρώπων στη Θήρα περισσότερο από 3.500 χρόνια πριν.

  

Ορισμένες τοιχογραφίες παρουσιάζουν σκηνές από τη φύση: λουλούδια, πουλιά, ψάρια, ζώα, αντιλόπες. 

Άλλες παρουσιάζουν σκηνές από την καθημερινή ζωή: παράσταση δύο παιδιών που πυγμαχούν, τα οποία μάλιστα φορούν και πυγμαχικά γάντια.

              παράσταση ενός ψαρά που κρατά στα χέρια του περήφανα τα ψάρια που ψάρεψε

 

                                              γυναίκες ωραία ντυμένες και βαμμένες

νηοπομπή

στολισμένα καράβια με ανθρώπους που ξεκινούν πιθανόν για ναυμαχία ή αποτελούν μέρος ιεροτελεστίας.

οι κροκοσυλλέκτριες

Βλέποντας αυτές τις τοιχογραφίες θαυμάζει κανείς την τέχνη αυτής της εποχής, αλλά και τη δουλειά των αρχαιολόγων και των συντηρητών και απορεί πώς διατηρήθηκαν σε τόσο καλή κατάσταση τα χρώματα στο πέρασμα χιλιάδων χρόνων.

από το βιβλίο της Ειρήνης Νάκου "Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο"

Οι Μυκηναίοι γράφουν...

Κνωσός. Πινακίδες Γραμμικής Β

 Αν ζούσες, φίλε μας, τα μακρινά εκείνα χρόνια, δεν θα έγραφες σε χαρτί, ούτε βέβαια σε υπολογιστή! Θα έπαιρνες πηλό και πάνω του θα χάραζες το κείμενό σου γρήγορα-γρήγορα όσο ο πηλός σου θα ήταν νωπός. Ύστερα θα τον στέγνωνες στον ήλιο. Δεν θα τον έψηνες. Να, έτσι έγραφαν οι Μυκηναίοι! Οι γραφείς τους ήταν σαν τους σημερινούς γραμματείς που εργάζονται στις επιχειρήσεις.

Μόνο που εκείνοι έπαιρναν πηλό και πάνω χάραζαν ό,τι ήθελαν να γράψουν. Αυτά τα κομμάτια πηλού τα λέμε πινακίδες.

Η μυκηναϊκή γραφή είναι η πρώτη ευρωπαϊκή γραφή που έχει αποκρυπτογραφηθεί και αποτελεί την προγιαγιά της ελληνικής γλώσσας. Ξαφνιάζει η αντοχή των μυκηναϊκών λέξεων στο χρόνο. Πλάστηκαν 700 χρόνια πριν από τον Όμηρο κι όμως χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα!

Οι πρώτες πινακίδες με μυκηναϊκή γραφή, τη Γραμμική Β, ανακαλύφθηκαν από τον Άρθουρ Έβανς στα πλουσιότατα αρχεία του ανακτόρου της Κνωσού, στην Κρήτη. Δεν μπορούσε όμως να τις διαβάσει.  

Δίσκος της Φαιστού: το αρχαιότερο έντυπο κείμενο του κόσμου. Υπάρχουν πάνω του 45 διαφορετικά σημεία ιερογλυφικής γραφής. Πήλος, 1700 π.Χ. και τώρα Ηράκλειο, Αρχαιολογικό Μουσείο

Δύο τύποι γραφής παλαιότεροι από τη Γραμμική Β εμφανίστηκαν και αυτοί στην Κρήτη: η Ιερογλυφική και η Γραμμική Α. Στα ιερογλυφικά κάθε εικόνα εκφράζει μια έννοια, κάτι συγκεκριμένο. Αυτή τη γραφή τη βλέπουμε στον μοναδικό πήλινο δίσκο που βρέθηκε στη Φαιστό.

Αυτός ο δίσκος της Φαιστού θεωρείται το πιο παλιό δείγμα τυπογραφίας στον κόσμο! Ίσως πάλι το αρχαιότερο βιβλίο της ανθρωπότητας να είναι αυτό που βρέθηκε σ' ένα ναυάγιο του 14 αιώνα π.Χ. κοντά στη Μικρασιατική ακτή. Ένα πλοίο μετέφερε μυκηναϊκά εμπορεύματα και πρώτες ύλες: χαλκό, κασσίτερο, ελεφαντόδοτο, ήλεκτρο, έβενο και αμφορείς με χιώτική μαστίχα. Σ' αυτό το πλοίο, λοιπόν, που ναυάγησε, βρέθηκαν δυο πινακίδες, σαν βιβλίο, που είχαν χαραγμένα πάνω τα ονόματα των πελατών και το κατάστιχο των εμπορευμάτων.

Απόσπασμα από το βιβλίο της Σοφίας Γιαλουράκη "Χρυσές Μυκήνες", εκδόσεις Ακρίτας

Βρέθηκε το 1908 στα ερείπια του μινωικού ανακτόρου στη Φαιστό

 

Στις Κυκλάδες μια φορά...

Ο χαλκός στην Εύφορη Ημισέληνο

 

 Εποχή του Χαλκού στη Μέση Ανατολή

Της θάλασσας

  

Ο ποιητής, πεζογράφος και δημοσιογράφος Γεώργιος Δροσίνης γεννήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου του 1859 σ' ένα αρχοντικό της Πλάκας. Καταγόταν από οικογένεια αγωνιστών του Μεσολογγίου. Ήταν γιος του Χρήστου Δροσίνη, που εργαζόταν ως ανώτατος υπάλληλος στο Υπουργείο Οικονομικών και της Αμαλίας Πετροκόκκινου, της οποίας η οικογένεια είχε κατεβεί στην Αθήνα με τον Καποδίστρια. Η οικογένεια του Δροσίνη, εκτός από εύπορη ήταν και γνωστή για τη συνεισφορά της στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 1821. Παππούς του ήταν ο Γιώργης Καραγιώργης, που σκοτώθηκε στην Έξοδο του Μεσολογγίου το 1826, ενώ ο προπάππος του ήταν ο Καπετάν-Αναστάσης Δροσίνης, γνωστός και ως ο Πρωτοκλέφτης των Αγράφων.Χάρη στη φιλομάθειά του, αλλά και στις οικονομικές δυνατότητες που είχαν οι γονείς του, σπούδασε νομικά και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και στη συνέχεια Ιστορίας της Τέχνης στη Λειψία, στη Δρέσδη και στο Βερολίνο.

Από το 1889 ως το 1897 υπήρξε διευθυντής του περιοδικού Εστία, που ο ίδιος μετέτρεψε σε εφημερίδα το 1894. Την ίδια περίοδο ίδρυσε και διηύθυνε τα περιοδικά Εθνική Αγωγή και Μελέτη, καθώς και το ετήσιο Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος. Το 1899 μαζί με τον Δημήτριο Βικέλα  ίδρυσαν το Σύλλογο προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, που εξέδωσε λογοτεχνικά έργα, λαογραφικές και άλλες μελέτες. Το 1901 ίδρυσε τις σχολικές βιβλιοθήκες και το 1908 το εκπαιδευτικό μουσείο. Συνέβαλε, επίσης, στην ανέγερση του Οίκου Τυφλών, της Σεβαστοπούλειας Επαγγελματικής Σχολής και της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρίας.

Από το 1914 ως το 1923 διετέλεσε τμηματάρχης Δημοτικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη σύνταξη του Ιστορικού Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσας και στην εφαρμογή του εκπαιδευτικού προγράμματος του Ελευθέριου Βενιζέλου. Το 1924, υπό τη διεύθυνσή του, οργανώθηκε το Μουσείο Κοσμητικών Τεχνών. Έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από την ίδρυσή της το 1926, διατέλεσε ο πρώτος Γραμματέας των Δημοσιευμάτων του Ιδρύματος (1926-1928) και τιμήθηκε με το Αριστείο των Γραμμάτων και Τεχνών.

Στο χώρο της λογοτεχνίας πρωτοεμφανίστηκε το 1879 με ποιήματά του στα περιοδικά Ραμπαγάς και Μη Χάνεσαι. Ένα χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε η πρώτη του ποιητική συλλογή υπό τον τίτλο Ιστοί Αράχνης, η σταδιοδρομία του, όμως, ως νέου ποιητή άρχισε το 1884 με τη συλλογή Ειδύλλια.

Ποιητής της νέας αθηναϊκής σχολής -όπως και ο Κωστής Παλαμάς, με τον οποίο υπήρξε στενός φίλος- χρησιμοποίησε τη δημοτική γλώσσα από τις πρώτες του δημιουργίες και άντλησε στοιχεία από τα δημοτικά τραγούδια και τη λαϊκή παράδοση. Ως πεζογράφος, χρησιμοποίησε αρχικά την καθαρεύουσα, για να στραφεί κι εκεί αργότερα στη δημοτική, με το διήγημά του Το βοτάνι της αγάπης (1901).

 Το 1918 αγόρασε μαζί με τον αδελφό του το σπίτι του θείου τους στην Κηφισιά και από το 1939 έμενε μόνιμα στο οίκημα αυτό που είχε μετονομασθεί σε έπαυλη Αμαρυλλίδα. Έζησε εκεί τα δύσκολα χρόνια του πολέμου και της κατοχής μέχρι το τέλος της ζωής του την 3 Ιανουαρίου 1951. Το σπίτι αυτό έχει αναπαλαιωθεί, είναι σήμερα ιδιοκτησία του Δήμου Κηφισιάς και στεγάζει τη Δημοτική Βιβλιοθήκη από το 1991 και το Μουσείο Δροσίνη από το 1997. Στο μουσείο αυτό υπάρχει μέσα ολόκληρο το έργο του Δροσίνη.

Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ο Γεώργιος Δροσίνης μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριάζονταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.

Τιμήθηκε με το Αριστείο των Γραμμάτων της " Ακαδημίας Αθηνών", ενώ το 1947 προτάθηκε από το Ελληνικό Κράτος για το βραβείο Νόμπελ, σε αναγνώριση της αξίας του έργου του, το οποίο τελικά απoνεμήθηκε στο Γάλλο λογοτέχνη Αντρέ Ζιντ (André Gide).

Πέθανε στις 3 Ιανουαρίου 1951, στην Κηφισιά.

 

"Αμαρυλλίς", το μουσείο Δροσίνη στην Κηφισιά

Μελοποιημένα ποιήματα του Γεωργίου Δροσίνη

 

"Τι λοιπόν"

   

"Τι θέλω"

  

"Εσπερινός"

Θαλασσινά τραγούδια του Γεωργίου Δροσίνη

Της Θάλασσας

  

"Θαλασσογραφία" του Διονύση Σαββόπουλου

 

"Θάλασσα πλατιά" του Μάνου Χατζιδάκι

 

Το ταξίδι του Οδυσσέα

 

 Το ταξίδι του Οδυσσέα σε αναπαράσταση

 

Ο νόστος του Οδυσσέα μέσα από την τέχνη

 

Οι περιπέτειες του Οδυσσέα με χρονολογική σειρά

Ο παραμυθάς της αρχαιότητας

 

Jean Auguste Dominique Ingres, Apotheosis of Homer, 1827. Στα πόδια του η Οδύσσεια και η Ιλιάδα 

 

Όμηρος, ο παραμυθάς της αρχαιότητας, τα δυο παραμύθια του, Οδύσσεια και Ιλιάδα, με αυτά μεγάλωναν τα παιδιά τότε, με αυτά συνεχίζουν να μεγαλώνουν και τα παιδιά σήμερα. Ένας πόλεμος και μια επιστροφή στην πατρίδα. Η άλωση της Τροίας από τους Αχαιούς, τους Έλληνες, και οι περιπέτειες εκείνου που κατόρθωσε την άλωση, του Οδυσσέα. Η ύβρις, δηλαδή η αλαζονεία, η τίσις που σημαίνει τιμωρία και η νέμεσις, δηλαδή η δικαιοσύνη. Ο Οδυσσέας ξεπερνά τα όρια και τιμωρείται. Δοκιμάζεται έως ότου, ταπεινωμένος, κερδίσει το νόστο, δηλαδή την επιστροφή στην πατρίδα. Ο Όμηρος μιλά για όλα, για τη δοκιμασία της ζωής, το ταξίδι, την αγάπη, το θάνατο, τον πόνο, την αγωνία, τους Θεούς και τους ανθρώπους. Κανείς δε μίλησε για όλα αυτά, όπως εκείνος. Πάνω στα δικά του χνάρια, πορεύονται όλοι οι υπόλοιποι, ποιητές και πεζογράφοι. Ζωγράφοι και γλύπτες εμπνεύστηκαν από το έργο του. Μέχρι τα δικά μας χρόνια. Πολλοί τόποι διεκδικούν την καταγωγή του. Όμως ένας κορυφαίος ποιητής, όπως ήταν αυτός, ένας ακρογωνιαίος λίθος του λόγου, δεν ανήκει στον τόπο όπου γεννήθηκε, παρά σε ολόκληρο τον κόσμο και σε όλους τους αιώνες, τους σύγχρονούς του και προπάντων τους μεταγενέστερους.

 

Η Αποθέωση του Ομήρου

Μαρμάρινο ανάγλυφο του Αρχίλαου της Πριήνης, 3ος αιώνας π.Χ. Βρίσκεται πλέον στο Βρετανικό Μουσείο

 

 
 

Φανταστική προτομή του Ομήρου, ρωμαϊκό αντίγραφο (2ος αιώνας μ.Χ.) του αυθεντικού ελληνικού (2ος αιώνας π.Χ.), Μουσείο του Λούβρου  

 

Όμηρος, 1663. Έργο του Ρέμπραντ

 

Οι θεόσταλτες Μούσες και η Τέχνη, χάρισμα και δώρο των Θεών στους ανθρώπους

 

 

Οι μούσες χορεύουν με τον Απόλλωνα

 

 

 

 

 

 

Ο ποιητής και η μούσα του, Νίκος Εγγονόπουλος